Мінезі қырсық баламен жеке жұмыс

МІНЕЗІ ҚЫРСЫҚ БАЛАМЕН ЖЕКЕ ЖҰМЫС
Псхолог, Исағалиқызы М.
Жеке әңгімелесу және сенім қалыптастыру
Мақсаты: балаға өзін тыңдайтын, түсінетін ересек бар екенін сездіру.
Әдістері:

Жылы, бейтарап үнмен сөйлесу.
«Сенің ойыңды түсінгім келеді» деген сигнал беру.
Тізеге тізе тіреп емес, қатар отырып әңгімелесу.
Мәселені емес, баланың сезімін талдау (мысалы: «Сен ренжіп тұрған сияқтысың…»).

Эмоцияларды реттеу жаттығулары
Қырсық мінез көбіне эмоцияны басқара алмаудан шығады.
Жаттығулар:

«10 секунд тыныс алу» техникасы (мұрынмен терең дем алып, ауызбен шығару).
«Бағдаршам әдісі»: қызыл — тоқта, сары — ойлан, жасыл — әрекет ет.
Эмоция атауларын үйрету: ренжу, ашу, риза болмау, көңілсіздік.

Табысты жағдай туғызу (Success situations)
Қырсық балалар жиі өздерін «жақсы емес» сезінеді.
Тәсілдер:

Оңай тапсырмадан бастап, күрделіге көшу.
«Сен бүгін нақты мынаны жақсы орындадың» деп нақты мақтау.
Оның мықты жақтарын анықтап, сол арқылы сенімін арттыру.

Таңдау беру
Қырсықтық көбіне «еркіндік сезінбеуден» туады.
Мысалы:

«Қазір тапсырманы орындаймыз. Алдымен қайсын істегің келеді — №1 ме, №2 ме?»
«Түстерді өзің таңда»
Таңдау беру баланың бақылау сезімін күшейтеді, қырсықтық азаяды.

Мінез-құлықты қалыптастыру (поведенческий терапия элементтері)

Қысқа, нақты нұсқаулар беру.
Бірден артынан бекіту: мақтау, жымию, «рахмет».
Жағымсыз іс-әрекетке тым көп реакция бермеу, шамадан тыс жазаламау.
«Ереже — нәтиже» жүйесін енгізу.
Мысалы: тапсырманы орындаса — 5 минут еркін әрекет уақыты.

Шығармашылық терапия элементтері
Бұл әсіресе бастауыш жаста жақсы жұмыс істейді.

Сурет салу арқылы эмоция шығару.
Құм терапиясы.
Саусақпен сурет салу.
Ойын терапиясы: қуыршақтар арқылы қақтығыстарды бейнелеу.

Жұмсақ тәртіп (gentle discipline)

Айқайламау, қысым көрсетпеу.
Ерекше назар: «Сен ашулы болсаң да, мен сені тыңдаймын».
Баланың сөзін бөлмеу.
Түсіндіру: «Мен саған көмектескім келеді, сондықтан екеуміз бірге шешім табайық».